Yabancıya Konut Satışının %92’si Sadece 13 İlde Toplandı

Yabancıya Konut Satışlarının %92’si 13 İlde Gerçekleşti

GPPS – Gayrimenkul Proje Pazarlama ve Satış Platformu tarafından, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verileri esas alınarak hazırlanan analizler; Gayrimenkul Değerleme Uzmanı Remzi Atay tarafından 1. el konut ve proje bazlı satış performanslarına dönüştürüldü.

Çalışmalar, inşaat ve proje geliştirme alanında “üretim ekonomisi” farkındalığının oluşmasına katkı sağlarken, 1. el konut pazarının sektörel referans kaynağı haline geldiğini ortaya koyuyor. İnşaat sektörü temsilcileri, proje geliştiriciler, GYO’lar, outsource proje pazarlama firmaları, STK’lar ve sektör profesyonellerinden GPPS’ye yönelik veri paylaşım taleplerinin giderek arttığı ifade edildi.

Yabancıya Konut Satışında Bölgesel Dağılım

TÜİK tarafından 2013 yılından bu yana düzenli olarak yayımlanan yabancılara konut satış verilerine göre, 2013–2025 yılları arasında gerçekleşen satışların bölgesel dağılımı dikkat çekici oranlara ulaştı:

%48 Marmara Bölgesi

%36 Akdeniz Bölgesi

%5 Ege Bölgesi

%3 Karadeniz Bölgesi

%8 diğer üç bölge

Bu dönemde yabancılara toplam 426.737 adet konut satışı gerçekleşti.

Vatandaşlık Uygulamalarına Göre Satış Dönemleri

Son 13 yıllık süreçte, vatandaşlık mevzuatındaki değişikliklerin satış adetleri üzerinde doğrudan etkili olduğu görülüyor:

2013–2016 (Vatandaşlık uygulaması yok):

Toplam 72.159 konut – yıllık ortalama 18.040 adet

2017 – Ekim 2018 (1 milyon dolar şartı):
Toplam 61.897 konut – yıllık ortalama yaklaşık 30.950 adet

2019 – 2021 (250 bin dolar şartı):
Toplam 144.871 konut – yıllık ortalama 48.290 adet

2022 – 2025 (400 bin dolar şartı):
Toplam 147.810 konut – yıllık ortalama 36.950 adet

GPPS yetkilileri, yalnızca satış adedinin değil, oluşan toplam cironun da ayrıca değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Son 9 Yılın En Düşük Satışı 2025’te

Gayrimenkul alımı yoluyla vatandaşlık uygulamasının başladığı 2017’den 2025’e kadar geçen 9 yıllık süreçte, en düşük satış adedi 21.534 konut ile 2025 yılında kaydedildi.

GPPS, acil önlemler alınarak kapsamlı bir eylem planının hayata geçirilmesi gerektiğini vurgularken; aksi halde yurtiçinde yabancıya satışlar ile yurtdışında Türklerin konut alımları arasındaki cari dengenin hızla bozulmaya devam edeceğini belirtiyor.

Satışların Büyük Kısmı İstanbul ve Antalya’da

13 yıllık toplam satışın illere göre dağılımında ise yoğunlaşma net şekilde ortaya çıktı:

İstanbul: 162.871 adet – %38 pay

Antalya: 114.132 adet – %26 pay

Diğer 68 il: 36.076 adet – %8 pay

Bu veriler, yabancıya konut satışlarının yaklaşık %92’sinin yalnızca 13 ilde gerçekleştiğini gösteriyor.

GPPS’den Mevzuat ve Veri Seti İçin Güncelleme Önerileri

GPPS, yabancıya gayrimenkul satışı ve vatandaşlık uygulamalarının günümüz koşullarına göre yeniden değerlendirilmesi gerektiğini belirterek; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Hazine ve Maliye Bakanlığı ile TÜİK’e şu önerilerde bulunuyor:

1. 1. El ve 2. El Satışların Ayrılması
Yabancılara yapılan konut satışlarında artık hem 1. el hem de 2. el pazarının oluştuğu vurgulanarak, veri setlerinde bu ayrımın net biçimde yer alması gerektiği ifade ediliyor.

2. Vatandaşlık Şartında Ciro Odaklı Model
Hedefin satış adedi değil, ekonomik katkı olması gerektiği belirtilerek; vatandaşlık için en az 650.000 dolar değerinde taşınmaz alım şartının değerlendirilmesi öneriliyor.

3. Projelere Nakit Akışını Destekleyen Yapı
Vatandaşlık uygulamasının, yatay kat irtifakı kurulmuş ve/veya iskanı alınmış projelere yönlendirilecek şekilde yeniden planlanması isteniyor.

4. Satılamaz Süresinin Uzatılması
Alınan taşınmazların tapu kayıtlarına en az 10 yıl boyunca satılamaz şerhi konulması ve bu sürede yabancıya veya yerliye devrinin engellenmesi gerektiği belirtiliyor.

GPPS, pasaport vatandaşlığı uygulamasının mevcut haliyle hem sektör dinamiklerine hem de makro ekonomik dengeye zarar verme riskinin arttığını vurgulayarak, sistemin günün şartlarına uygun şekilde yeniden yapılandırılmasının kaçınılmaz olduğuna dikkat çekiyor