Kentsel Dönüşüm Sürecinde Yaşlılar Hukuki Risklerle Karşı Karşıya

Kentsel Dönüşüm Sürecinde Yaşlılar Görünmeyen Risklerle Karşı Karşıya

Türkiye genelinde hız kazanan kentsel dönüşüm projeleri, şehirlerin fiziki yapısını yenilerken özellikle 65 yaş üstü bireyler açısından ciddi hukuki ve sosyal sorunları da beraberinde getiriyor. Uzmanlar, yalnız yaşayan ve sağlık problemleri bulunan yaşlı maliklerin bu süreçte çoğu zaman fark edilmeden mağdur edildiğine dikkat çekiyor.

Kakıcı & Şimşek Hukuk Bürosu Kurucu Ortağı Avukat Elvan Kakıcı Şimşek, kentsel dönüşümün yaşlılar için yalnızca bir inşaat faaliyeti olmadığını vurgulayarak, sürecin aynı zamanda temel hak ve adalet meselesi olduğunun altını çizdi. Şimşek’e göre, ileri yaştaki bireylerin attığı tek bir imza, tüm yaşam düzenlerini ve maddi güvencelerini kaybetmelerine neden olabiliyor.

Hukuki Ehliyet Sürecin En Kritik Noktası

Av. Elvan Kakıcı Şimşek, yaşlı maliklerin vekâlet vermesi ya da tapu işlemleri yapması halinde hukuki ehliyetin mutlaka sağlık raporlarıyla desteklenmesi gerektiğini belirtti. Özellikle bilişsel ve psikolojik sorunların söz konusu olabileceği ileri yaş grubunda, tam teşekküllü hastanelerden veya Adli Tıp Kurumu’ndan alınacak raporların ileride doğabilecek ihtilafların önüne geçtiğini ifade etti.

Aksi durumda yapılan işlemlerin, iyi niyetli üçüncü kişiler dahi bulunsa geçersiz sayılabildiğini söyleyen Şimşek, tapu devirlerinin “yolsuz tescil” gerekçesiyle iptal edilebildiğine dikkat çekti.

Vasi Atanması Bir Güvence Mekanizması

Yaşlı bireylerin korunması amacıyla Sulh Hukuk Mahkemesi aracılığıyla vasi atanmasının önemli bir güvence sunduğunu belirten Şimşek, bu uygulamanın çoğu zaman yanlış anlaşıldığını söyledi.

Vesayet sisteminin bir kısıtlama değil, hakları korumaya yönelik bir mekanizma olduğunu vurgulayan Şimşek, vasi atanmış olsa bile taşınmazların satışı ya da kat karşılığı inşaat sözleşmesi gibi işlemler için mutlaka mahkeme izni gerektiğini hatırlattı.

Tam kısıtlama gerektirmeyen durumlarda ise yasal danışman atanmasının, malikin iradesinin yargı gözetimi altında korunması açısından önemli bir alternatif sunduğunu ifade etti.

Çoğunluk Kararıyla Satış Uyarısı

Kentsel dönüşüm kapsamında yaşlı maliklerin sağlık sorunları nedeniyle sürece katılamaması halinde, 6306 sayılı Kanun uyarınca pay satışına gidilebildiğini belirten Şimşek, bu uygulamanın yaşlılar için geri dönülmez hak kayıplarına yol açabildiğini söyledi.

Vekâletin Kötüye Kullanımı Yargıdan Dönüyor

Yaşlı bireylerin yakınlarına verdikleri vekâletnamelerin kötüye kullanılması da sık karşılaşılan bir problem olarak öne çıkıyor. Şimşek, Yargıtay’ın bu tür durumları “vekâlet görevinin kötüye kullanılması” kapsamında değerlendirdiğini ve düşük bedelle yapılan ya da malikin iradesi dışında gerçekleştirilen işlemlerin iptal edildiğini aktardı.

“Hukuki Koruma, Dönüşüm Hızına Ayak Uydurmalı”

Av. Elvan Kakıcı Şimşek, kentsel dönüşüm projeleri hız kazanırken hukuki koruma mekanizmalarının aynı ölçüde etkin işletilmesi gerektiğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:

“Yaşlı bireylerin bu süreçte korunması bir tercih değil, anayasal bir zorunluluktur. Hukuki ehliyetin bilimsel raporlarla netleştirilmesi, gerekirse vasi atanması ve tüm işlemlerin yargı denetimi altında yürütülmesi hayati önemdedir. Aksi halde kentsel dönüşüm, yaşlılar için bir yenilenme değil, ciddi bir hak kaybı anlamına gelir.”

Uzmanlar, kentsel dönüşümün yalnızca binaları değil, insanların hayatlarını da kökten etkilediğine dikkat çekerek, özellikle yaşlı bireylerin sessizce yaşadığı mağduriyetlerin daha görünür hale getirilmesi gerektiğini vurguluyor.